Eén groot geheel

Vrijdag werd mijn oma begraven. Robert en Isis gingen mee. Isis had wat speelgoed ingepakt en ik had in mijn tas allerlei snoepjes, lollies en koekjes om haar zoet te houden, als dat nodig mocht blijken. Het speelgoed wilden we het liefst in de tas houden. Isis wilde namelijk absoluut Rocky meenemen, de electronische hamster, die ze van Sinterklaas gekregen had, en wij vreesden dat we per ongeluk zijn achterlijf aan zouden raken, waardoor ie er op zijn wieltjes van door zou gaan. We hebben een levendig inbeeldingsvermogen, dus konden we ons allerlei scenario’s voorstellen waarbij dat erg hilarisch zou zijn.

De kerk zat stampvol, met familieleden en met anderen. Overal waar ik keek, zag ik ooms en tantes en neven en nichten, die ik van kindsaf gekend had en die nu zowaar volwassen waren geworden. We zien elkaar niet meer zo vaak, maar vroeger trokken we allemaal veel met elkaar op en het gevoel van verbondenheid is nooit weggegaan.

We probeerden een paar plaatsen uit, maar uiteindelijk besloten we vlak bij de kist en het altaar te gaan zitten, zodat Isis alles goed kon zien. Het bleek niet nodig om haar met speelgoed zoet te houden, want de begrafenis had haar volle aandacht. Het was een begrafenis waar mijn oma trots op zou zijn geweest, vol Gregoriaanse liederen, die werden uitgevoerd door een tante, haar kinderen en nog een nicht. Ik houd niet zo van Gregoriaanse liederen, dus ik kan onmogelijk zeggen of het mooi was, maar ik weet wel zeker dat mijn oma ervan genoten zou hebben.

Op een gegeven moment werd het Sanctus ten gehore gebracht. Isis boog naar me toe en zei: ‘Mama, wat zingen ze nou? Zand erop?’ Ik kon mijn lach bijna niet inhouden. Even later begon ze een beetje te wiebelen en gaf ik haar een lollie. Ze keek naar de kist, ze boog weer naar mij en ze zei: ‘Hoe denk jij dat ze in die kist ligt?’ Ze strekte haar lichaam en hield haar armpjes tegen zich aan om voor te doen hoe zij dacht dat dat eruit zou zien. Daarop vouwde ik mijn handen, omdat ik wel zeker weet dat oma met gevouwen handen de kist in is gegaan. Toen strekte Isis zich nogmaals maar nu met haar gevouwen handjes op haar buik. Toen de mis afgelopen was, gingen we bij mijn ouders de auto ophalen om naar de begraafplaats te gaan. Op het pad snelde Isis naar voren en ging op de eerste rij naast de misdienaars staan. Robert en ik bleven achteraan staan, maar we knikten naar haar dat het goed was. Tijdens het afscheid daar nam ze de stemmigheid van de mensen over en observeerde het geheel.

Op het laatst stapte een oud dametje naar voren naar de kist en droeg een gedicht voor, met haar vinger in de lucht. Het was overduidelijk een zus van mijn oma, met dezelfde gelaatstrekken en ook de manier van voordragen, zoals mijn oma dat gedaan zou hebben.

Ik vond het zeer ontroerend. Door haar aanwezigheid werd glashelder dat het allemaal één groot geheel is. Mijn oma is ooit kind geweest en deze zus was er toen ook. Mijn oma heeft kinderen gekregen, die ooit zo oud zijn geweest als mijn Isis. Mijn oma heeft kleinkinderen en achterkleinkinderen gekregen, zoals mijn ouders kleinkinderen hebben. Isis besefte dat haar opa een mama had en dat haar mama ooms, tantes en nichtjes en neefjes heeft. Wij verliezen oma nu, zoals zij ooit haar ouders, broers en zussen en haar echtgenoot verloor. Maar met dat verlies blijft er ook veel van haar over. We dragen allemaal een stukje van haar, hebben allemaal iets van haar karakter, haar eigenaardigheden of haar gelaatstrekken.

Ik besloot bij de koffietafel te blijven om bij te kletsen met neven en nichten, om de herinneringen aan onze oma en aan vroeger met elkaar te delen. Dat was fijn. Robert en Isis gingen naar huis. Volgens Robert had Isis onderweg nog uitvoerig vragen gesteld (met name over de vraag hoe ze een dood iemand nou in die kist leggen). Tja…

Het was mooi. Het was goed. Dag oma. U mag trots zijn, trots op het grote geheel.

Gisteren zag ik bij de Nederpopkwis nog een optreden van De staat met Roos Rebergen dat, qua thema, hier helemaal bij past: Iemand dood

Klassefoto oma
Klassefoto van mijn oma (C2), gemaakt in 1923 op de Lagere Mariaschool in Schijndel. Ze was toen 10 jaar.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s