De dood

In ons huis heerst geen taboe om over de dood te praten. Als we het over oma Miets en opa Bert hebben, zeggen we wel dat ze dood zijn en dat dat wel erg jammer is, omdat ze Isis vast graag hadden leren kennen. Toen ik kanker kreeg en de dood ineens dichterbij leek dan ooit te voren, vonden we wel dat we er in alle openheid met Isis over moesten kunnen praten, maar tegelijkertijd leek het op dat moment nog niet actueel. We hebben nooit gezegd dat ik aan die ‘ziekte in mijn borst’ dood kon gaan, maar ze heeft dat vast en zeker wel gevoeld. Later heeft ze het me wel eens gevraagd of je aan kanker ook dood kon gaan. Ik heb toen gezegd dat dat wel kon, maar dat ik het niet van plan was en dat was voor dat moment genoeg.

Ik heb me altijd voorgenomen om het haar te vertellen, als ik te horen krijg dat ik niet meer beter kan worden. Ik zou haar dan zeggen dat ik dood zou gaan, maar dat ik nog niet weet wanneer en dat ik het haar zou laten weten, als ik zou denken dat het niet lang meer zou duren. Ik weet zeker dat ze daar mee om kan gaan. In dat ongelukkige geval kunnen we het samen integreren in ons leven en ons er samen op voorbereiden. Die openheid past bij mij en ook bij Robert en Isis.

Toen onze poes Doppie vorig jaar een spuitje kreeg, was dat de eerste echte kennismaking van Isis met de dood. Haar hartverscheurende huilen, toen we vertelden dat Doppie niet langer kon blijven leven, ging ons door merg en been. Na dat verdriet bleek het verdraaid snel te wennen, want ze stond geïnteresseerd toe te kijken hoe onze poes haar laatste adem uitblies. We vergeten ook haar hilarische opmerking niet, toen we, met onze dode poes in een versierd doosje de praktijk van de dierenarts verlieten. Ze fluisterde toen dat die ene hond in de wachtkamer net zo stonk als onze Doppie en dat die vast ook snel ging ‘overleden’. Robert en ik hielden het bijna niet meer.

Daarna volgde er een hele reeks ervaringen met dode dieren. Onze nieuwe poes Loekie is een echte jager en beloont ons vrijwel dagelijks voor onze goede zorgen met speciaal gevangen vogels en muizen. Dat vond Isis eerst heel erg zielig. Ik zei dan dat het voor die muizen niet zielig was, omdat ze nu eenmaal dood waren en er dus ook geen last meer van hadden. Met een ceremonie begraven we alle dode beesten, maar de ceremonie wordt de laatste tijd wel steeds korter..

Robert is wel eens met Isis op de begraafplaats geweest. Vond ze ook heel interessant. Elke keer als ze er nu voorbij fietst, gaat ze heel respectvol fluisteren.

De laatste tijd was er weer echt een reden om over de dood te praten, want mijn oude omaatje van 97 kreeg het sacrament der zieken, omdat ze niet lang meer te leven had. Ik vertelde het tegen Isis. ‘O’, zei ze, ‘wat zielig. Misschien moeten we dan nog even op bezoek gaan.’ Ik zei: ‘Oja? Wat zou je dan willen zeggen?’ ”Nou’ zei ze, ‘dan zou ik zeggen dat ik het rot voor haar vind dat ze dood gaat.’ Verder dan dat ging het gesprek niet. Toen we daarna thuis kwamen, trok ze een heleboel kussens uit de kast en verspreidde ze door de keuken. ‘Kijk’, zei ze, ‘als je dan dood gaat, dan spring je, hop, zo van een ster naar een andere ster en dan hop, nog naar één en dan kom je uiteindelijk in de hemel.’ Ze bleef een beetje hoppen en belandde uiteindelijk elke keer in de hemel, totdat we gingen eten.

Of ze er in haar hoofd nog mee bezig was, weet ik niet, maar vorige week liepen we samen van school naar huis en zei ze: ‘Als papa dood gaat, dan leggen we hem bij Doppie en de muisjes’. En bij Oma Miets… Ik zei haar dat Oma Miets daar niet lag, dat ze haar lichaam verbrand hadden, zoals ze ook wel eens doen in plaats van begraven, en dat de as in het bos verstrooid was. Ook dat vond ze  interessant en ze stelde allerlei vragen. Ze had al lang bedacht dat dat een aardse aangelegenheid was, omdat de ziel dan al naar de hemel is en daar heb ik het maar bij gelaten.

Vannacht overleed mijn omaatje. We hebben haar geen bezoekje meer gebracht. Ik wilde zelf graag de herinnering houden, zoals ik die heb aan mijn oma. Ze was nauwelijks meer bij kennis en het afscheid zou voor mij geen meerwaarde hebben gehad. Ik vroeg Isis of ze mee naar de begrafenis wilde en dat wilde ze wel. Ik vroeg haar of ze nog een tekening voor haar wilde maken. ‘Nee’, zei ze, ‘Waarom? Daar heeft ze toch niks meer aan?’ Tegen zoveel realiteitszin kon ik niks inbrengen.

Mijn omaatje is vertrokken. Ik hoop dat ze vindt waarin ze geloofde, het prachtige beloofde land. Ik hoop dat ze daar mijn opa dan weer ziet, na 30 jaar. Wat zal dat een mooi weerzien zijn. Gaan ze vast weer verliefd walsen met zijn tweëen.

Dag oma…

Advertenties

2 Reacties op “De dood

  1. Lieve Dees,
    Wat een mooi en ontroerend stukje.Gecondoleerd met je oma.
    liefs

  2. henriette en jan jansen

    Hoi Desiree,
    Van harte gecondoleerd met je oma.
    Een byzondere oma.
    sterkte met de begrafenis a.s. vrijdag.
    Veel lieve groeten van Jet en Jan

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s